Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Work Hours
Monday to Friday: 7AM - 7PM
Weekend: 10AM - 5PM

Waarom is de maan soms overdag zichtbaar? Veel mensen merken haar ineens op boven een blauwe lucht en vinden dat vreemd, alsof de maan alleen bij nacht hoort. Toch is het heel normaal. De maan staat niet stil boven de nachtkant van de aarde, maar beweegt voortdurend in haar baan. Daardoor kan zij ook overdag boven de horizon staan. Of je haar ziet, hangt vooral af van de maanstand, de positie ten opzichte van de zon en de helderheid van de hemel.
De maan geeft zelf geen licht. We zien haar omdat zonlicht op het maanoppervlak valt en daarna naar de aarde wordt weerkaatst. Dat gebeurt overdag net zo goed als ’s nachts. Het verschil is dat de lucht overdag helder is door verstrooid zonlicht. Daardoor vallen zwakkere objecten minder op.
Toch is de maan vaak helder genoeg om door die blauwe lucht heen zichtbaar te zijn. Zeker wanneer een groot deel van de verlichte maanschijf naar ons toe is gericht. Je ziet dan bijvoorbeeld een halve maan of een bijna volle maan overdag.
Belangrijk is ook dat de maan niet altijd tegelijk met de zon ondergaat. Haar opkomst en ondergang verschuiven elke dag. Daardoor staat zij regelmatig overdag boven de horizon, soms in de ochtend en soms in de middag.
De maan draait om de aarde. Terwijl zij dat doet, zien wij steeds een ander deel van de verlichte helft. Dat noemen we de maanstanden. Die bepalen sterk wanneer je de maan kunt zien.
Bij nieuwe maan staat de maan ongeveer in dezelfde richting als de zon. De verlichte kant is dan van ons af gekeerd. Bovendien staat zij dicht bij de felle zon aan de hemel. Daarom is nieuwe maan meestal niet zichtbaar.
Rond eerste kwartier zie je een halve maan. Die staat vaak in de middag en vroege avond hoog aan de hemel. Rond laatste kwartier zie je opnieuw een halve maan, maar dan vooral in de late nacht en ochtend. Daarom kun je juist die maanstand geregeld bij daglicht zien.
De maan is overdag het makkelijkst te zien wanneer zij ver genoeg van de zon aan de hemel staat. Dan verdrinkt zij minder in het zonlicht. Ook helpt het als de lucht schoon en helder is.
Let vooral op deze situaties:
Een volle maan staat aan de hemel ongeveer tegenover de zon. Daarom komt zij rond zonsondergang op en gaat zij rond zonsopgang onder. Dat maakt haar vooral een nachtelijk verschijnsel. Toch kun je een bijna volle maan soms kort na zonsopkomst of kort voor zonsondergang zien. Dan is zij nog niet helemaal onder, terwijl de dag al begonnen is.
Een exact volle maan midden op de dag zien is in Nederland meestal niet aan de orde, omdat de volle maan dan juist aan de andere kant van de aardehemel staat dan de zon.
Overdag is de hemel blauw omdat zonlicht in de atmosfeer wordt verstrooid. Vooral blauw licht wordt sterk verspreid, waardoor de hele lucht lijkt te gloeien. Tegen die heldere achtergrond moeten objecten voldoende fel zijn om zichtbaar te blijven.
Sterren zijn overdag ook aan de hemel, maar hun licht is te zwak ten opzichte van het daglicht. De maan is veel dichterbij en weerkaatst veel meer licht in onze richting. Daarom kan zij wel zichtbaar zijn, al lijkt zij bleker dan ’s nachts.
Ook je ogen spelen mee. In de nacht is je zicht aangepast aan donkerte, waardoor de maan fel lijkt. Overdag zijn je pupillen kleiner en is er veel omgevingslicht. De maan oogt dan zachter, soms bijna wit of lichtgrijs.
Dat de maan overdag zichtbaar kan zijn, betekent niet dat dit dagelijks opvalt. Soms staat zij onder de horizon. Soms staat zij te dicht bij de zon. Soms is de verlichte sikkel te smal. En soms verbergt bewolking haar volledig.
De maan schuift elke dag een stuk op aan de hemel. Gemiddeld komt zij later op dan de dag ervoor. Daardoor verandert ook het tijdstip waarop zij zichtbaar is. De ene week zie je haar vooral in de avond, een andere week juist in de ochtend.
In Nederland speelt het weer natuurlijk ook een grote rol. Een dunne sluierwolk kan al genoeg zijn om een bleke dagmaan lastig zichtbaar te maken. Bij een diepblauwe lucht valt zij veel sneller op.
Een veelvoorkomend misverstand is dat de maan alleen ’s nachts bestaat of alleen dan boven ons staat. In werkelijkheid is zij ongeveer de helft van de tijd boven de horizon, net als veel andere hemelobjecten. Alleen merken we haar overdag minder vaak op.
Een ander misverstand is dat een zichtbare dagmaan iets uitzonderlijks voorspelt, zoals bijzonder weer. Daar is geen reden voor. De zichtbaarheid volgt gewoon uit de stand van zon, aarde en maan.
Ook denken sommige mensen dat de maan overdag dichterbij staat. Dat lijkt soms zo, vooral wanneer zij laag boven gebouwen of bomen hangt. Dat is vooral een waarnemingseffect. De afstand tussen aarde en maan verandert wel iets tijdens haar baan, maar dat verklaart niet waarom zij overdag zichtbaar is.
Ja, dat is heel normaal. Als de maan boven de horizon staat, voldoende ver van de zon af staat en helder genoeg is, kun je haar ook midden op de dag zien.
In de ochtend zie je de maan vaak rond of na volle maan, en rond laatste kwartier. Zij staat dan nog boven de horizon terwijl de zon al is opgekomen.
De maan weerkaatst hetzelfde soort zonlicht, maar overdag lijkt zij minder fel. Dat komt doordat de blauwe hemel veel licht bevat en het contrast kleiner is.
Ja, vanaf de aarde zien we vrijwel steeds dezelfde maanzijde. Dat komt doordat de maan in dezelfde tijd om haar as draait als om de aarde.
Dan is slechts een klein deel van de verlichte helft naar ons gericht. Een dunne sikkel is moeilijker te zien, vooral dicht bij de felle zon of bij lichte bewolking.